De 17 meest voorkomende zwangerschapskwaaltjes (en de natuurlijke apotheek)

Kwaaltjes, ze horen erbij. In allerlei vormen en gradaties. Waar de ene vrouw ongeveer alle vakjes kan aanvinken, heeft de ander nergens last van. Met dit beknopte overzicht probeer ik je kwaaltjes in elk geval een béétje te verlichten door uit te leggen waar ze vandaan komen én, waar mogelijk, wat je ertegen kunt doen.

Scroll om je kwaaltje te vinden: misselijkheid | constipatie | spataderen | striae | couperose | vocht vasthouden en opgezwollen enkels | brandend maagzuur | bekkenbodem- en rugklachten | bandenpijn | slecht slapen en vermoeidheid | lage & hoge bloeddruk | krampen | hoofdpijn |vaker plassen | rusteloze benen | kriebel | zwangerschapsmasker

Misselijkheid

Wat is het en waar komt het vandaan?

Onder invloed van de hormonen hCG, progesteron en oestrogeen heeft gemiddeld zo’n 80 procent van de vrouwen last van zwangerschapsmisselijkheid. Het meest tussen de 6 en 12 weken. Wie heeft bedacht dat het ochtendmisselijkheid moest heten, heeft het niet zelf doorgemaakt want de meeste vrouwen ervaren het de hele dag door in vlagen. Niet voor niets wordt volgens ayurveda-deskundige Ana Tabain het eerste trimester ook wel het ‘beige trimester’ genoemd, al is de term ochtendmisselijkheid volgens haar niet helemaal uit de lucht gegrepen: ‘Onder invloed van het hormoon oestrogeen treedt er een verzuring op in je maag. In de ochtend is deze leeg en dus vaak op z’n zuurst.’

Wat kun je doen tegen misselijkheid?

De bekende cracker naast je bed voor het opstaan valt te proberen. Kies voor een zoutige variant, aangezien zout eten volgens natuurvoedingsdeskundige Tessa van der Steen kan helpen om de zuurgraad in je maag te verminderen. Ook is gember een bekend wapen tegen zwangerschapsmisselijkheid. Je kunt gemberthee met wat limoen drinken of gember toevoegen aan verschillende gerechten. Tessa raadt ook aan om in ieder geval voor een goed multivitamine-supplement te zorgen, zodat je wel de basisvoedingsstoffen binnenkrijgt. Daarnaast zijn smoothies en soepen een makkelijke manier om toch iets gezonds binnen te krijgen. Ayurveda-deskundige Ana Tabain vindt het belangrijk dat je in deze periode vooral eet wat jou voldoening geeft, en wat dus je gevoel van misselijkheid verkleint. Natuurlijk is het beter om gezond te eten maar als het niet gaat, is dat gewoon hoe het is. Je compenseert dit op een later moment in je zwangerschap wel weer met groente en ander gezond eten. Je hoeft je in elk geval geen zorgen te maken dat je niet genoeg voedingsstoffen voor je kindje binnenkrijgt. Je kindje zorgt er wel voor dat het aan de juiste voedingsstoffen komt, en ook goed om te onthouden dat je een hoop reserves in je lichaam hebt opgeslagen. Troost jezelf met de gedachte dat het gevoel meestal rond de 14 weken weer wat afzwakt of zelfs helemaal verdwijnt.

Ana Tabain’s ayurvedische apotheek tegen misselijkheid
  • Eet vaak, niet per se heel veel, maar wel regelmatig kleine beetjes. Zo houd je je maag ‘bezig’.
  • Voeg het sap van een kwart limoen toe aan een glaasje met kokoswater en neem elk kwartier een slokje om je maag te kalmeren.
  • Rooster wat kardemomzaadjes in een pan. Maal deze fijn en sprenkel een snuf over een gerecht, voeg aan een kopje water toe of eet deze zo.
  • Ga na het eten half achterover leunen door een of twee kussens in je rug te leggen.
  • Eet umeboshi (Japanse ingelegde pruimen) of voeg de pruim toe aan je maaltijd. Extra lekker bij Japanse of Aziatische gerechten.
  • Hoe moeilijk het soms ook is, maak in de ochtend een wandeling. De frisse lucht zal ook een kalmerend effect op je maag hebben.
  • Stress vergroot de zuurtegraad in je maag, waardoor de symptomen kunnen worden versterkt. Probeer het dus voor jezelf wat makkelijker te maken door dingen op te zoeken waar je rustig van wordt.
Nina: ‘Wat een hel vond ik die misselijkheid. Ik werd er gewoon zo ziek van dat ik naar de dokter wilde. Bij de tweede zwangerschap had ik een valse start. Doordat het later kwam opzetten, dacht ik dat ik dit keer de dans was ontsprongen. Maar niets was minder waar. Op het moment dat mijn voeten op Bali de grond raakten voor een fijne reis, kwam de misselijkheid op en hing ik dagelijks boven de wc. Zelfs als ik op tijd at, kon ik soms nog na het ontbijt overgeven. Het gevoel hing als een dikke mistnevel over de dagen. Na 10 weken zwangerschap vroeg mijn man of ik tot dan toe überhaupt een moment had kunnen genieten van onze mooie reis. Eerlijk is eerlijk: eigenlijk niet.’

Constipatie

Wat is het en waar komt het vandaan?

Het hormoon progesteron zorgt ervoor dat de baarmoeder niet veel samentrekt, waardoor de bevruchte eicel in de baarmoeder blijft. Maar deze werking van progesteron heeft hetzelfde effect op je darmstelsel. De darmen trekken minder vaak samen en dat kan constipatie als gevolg hebben. Wanneer je dieet ook nog vezelarm is, met weinig groente en vooral geraffineerde granen, is de kans groot dat het bezoekje aan de wc steeds minder voorkomt.

Hoe kun je constipatie verminderen?

Vezels zorgen voor een optimale darmwerking, dus vezelrijke voeding is een pre. Denk aan volkoren granen, groente en fruit. Door de extreme veranderingen die in je lichaam plaatsvinden, zul je soms wat aanvullende hulp nodig hebben. Als het echt vast zit, adviseert voedingsdeskundige Sharon Asscher-Looyen om twee keer per dag lijnzaadthee te drinken. Doe drie eetlepels lijnzaad in een glas heet water en laat dit 10 minuten staan. Drink vervolgens alleen het water op. De slijmstoffen zorgen ervoor dat je ontlasting zachter wordt. Let er ook op dat je verstoppende producten als geraffineerde granen, banaan en chocola (sorry!) mijdt.

Ana Tabain’s ayurvedische apotheek tegen constipatie
  • Voeg een theelepel lijnzaad of chiazaad toe aan je ontbijt of smoothie. Tip is wel om ze even een uurtje (mag ook de nacht van tevoren) in water te leggen, zodat de laxerende stofjes beter opneembaar zijn.
  • Een glas warme biologische koemelk met een theelepel ghee is een mild laxeermiddel.
  • Eet zo veel mogelijk warme, zachte en makkelijk te verteren maaltijden. Denk aan soepen, milde curry’s, pap of fruitcompote.

Spataderen

Wat is het en waar komt het vandaan?

De gevoeligheid voor het krijgen van spataderen is meestal genetisch bepaald. Het hormoon progesteron heeft niet alleen een verslappende werking op je baarmoeder, maag en darmen, maar ook op de wanden van de bloedvaten. Dit in combinatie met extra druk door toegenomen gewicht van je buik, kan ervoor zorgen dat er blauwe strepen op (meestal) je benen te zien zijn.

Hoe kun je spataderen verminderen?

Steunkousen kunnen een optie zijn. En hoewel je je dan misschien al helemaal een zwangere moeke voelt, kan het echt helpen. Dagelijks goed blijven bewegen en je benen niet over elkaar slaan, zijn belangrijk om de bloedcirculatie op gang te houden. Je kunt ook, om de druk op de aderen te verminderen door middel van de zwaartekracht, regelmatig een omgekeerde yoga-houding aannemen zoals de legs up the wall-oefening (zie ook Mama’en p. 159).

Striae

Wat is het en waar komt het vandaan?

Ze worden ook wel zwangerschapsstriemen genoemd en zijn kleine scheurtjes in je onderhuidse bindweefsel. Uit recent onderzoek blijkt dat 71 procent van de zwangere vrouwen hiermee te maken krijgt, en de kans is groter wanneer je voor je dertigste zwanger bent. Je kunt ook striae overhouden uit een puberteitsgroeispurt. Het onderhuidse bindweefsel is veel minder elastisch dan je opperhuid, die snel kan meegroeien met je steeds groter wordende buik. De collageenvezels rekken, volgens onderzoeksarts in de cosmetische dermatologie Jetske Ultee, op en dat zorgt voor breukjes. Eerst zijn deze zichtbaar als rode strepen en daarna wordt het littekenweefsel.

Hoe kun je striae voorkomen of verminderen?

Striae zijn niet echt te voorkomen. Volgens Jetske kunnen hormonen, aanleg en huidtype allemaal een rol spelen bij het ontstaan van deze onderhuidse littekens: ‘In de mogelijke behandeling wordt onderscheid gemaakt tussen rode en witte striae. De rode is beter te behandelen, maar zal uiteindelijk overgaan in de permanente ongepigmenteerde lijnen.’

Ana Tabain raadt aan om een paar keer per week een abhyanga te doen, een ayurvedische zelfmassage met warme biologische sesamolie. Ook kun je door afgewisseld koud en warm te douchen je bloedcirculatie stimuleren (sowieso gezond om te doen). Ana tipt om je buik na de douche, zonder af te drogen, te masseren met sheaboter. Door gezonde vetten als plantaardige oliën toe te voegen aan je voedingspatroon en genoeg te drinken, houd je je huid ook soepel.

Volgens Jetske Ultee is vitamine A-zuur in crème het enige dat echt wat kan doen tegen striae. Uit onderzoek blijkt dat veruit de meeste crèmes tegen striae op de markt niet werken, maar vitamine A-zuur dat door je arts wordt voorgeschreven zorgt onder andere voor de aanmaak van collageen en stimuleert de aanmaak van elastine. Deze crème kun je pas smeren als je klaar bent met het geven van borstvoeding en dan is de kans wel groot dat de rode striae al permanent zijn geworden.

Couperose

Sommige vrouwen krijgen tijdens hun zwangerschap ook last van couperose. Door de toegenomen bloeddoorstroming en je bloedvaten die onder invloed van hormonen verwijden, kunnen aders springen in het gezicht. Volgens arts Jetske Ultee zijn er geen crèmes die couperose kunnen verhelpen. Wel kun je het na je zwangerschap laten weglaseren.

Vocht vasthouden en opgezwollen enkels

Wat is het en waar komt het vandaan?

Zeker tegen het einde van de zwangerschap krijgen rond 80 procent van de vrouwen last van oedeem: het vasthouden van extra vocht. Je merkt het wanneer ineens de ringen aan je vingers gaan knellen, je enkels opgezwollen zijn of je in korte tijd veel aankomt. Door de zwangerschapshormonen worden je bloedvaten dunner en slapper. Hierdoor zal er meer vocht vanuit bloedvaten naar weefsel lopen. Omdat je baarmoeder groter wordt, kan de bloedstroom vanuit je benen in de richting van het hart belemmerd worden. Het kan geen kwaad, maar soms is het wel vervelend. Let op wanneer je ook een verhoogde bloeddruk hebt, want dan kan het duiden op een zwangerschapsvergiftiging.

Hoe kun je vocht vasthouden verminderen?

Over het algemeen is het goed om te blijven bewegen. Elke dag de legs up the wall-oefening (zie Mama’en p. 159) kan ook wonderen doen. Drink bovendien veel water, omdat je het overtollige vocht dan uitdrijft via je urine. Brandnetelthee werkt volgens Sharon Asscher-Looyen vochtafdrijvend. Ook een sapje met selderij heeft deze eigenschappen.

Ana Tabain’s ayurvedische apotheek tegen opgezwollen enkels
  • Drink elke dag 1-2 kopjes zelfgemaakte kruidenthee. Meng een gelijke hoeveelheid komijn, koriander en venkelzaadjes in een klein glazen potje. Gebruik 1 theelepel van het mengsel en voeg dit toe aan een mok gekookt water. Laat 10 minuten trekken, filter het en neem kleine slokjes. Sommigen raden uit voorzorg het drinken van venkelthee tijdens de zwangerschap af, omdat het bepaalde plantengifstoffen bevat die in grotere hoeveelheden schadelijk kunnen zijn voor je baby. De effecten zijn nog niet definitief bewezen, maar Sharon Asscher-Looyen adviseert om het bij 1 of 2 kopjes per dag te houden.
  • Blijf dagelijks bewegen, maak een wandeling of doe yoga-oefeningen.
  • Zwemmen is ook een mooie lymfemassage die op een natuurlijke manier de afvoer van vocht stimuleert in je lijf.

Brandend maagzuur

Wat is het en waar komt het vandaan?

Daar komen ze weer, die zwangerschapshormonen. Ze zijn noodzakelijk voor de zwangerschap, maar zorgen er tegelijk voor dat de afsluiting tussen de slokdarm en maag verwijdt. En door je groter wordende buik ontstaat er een druk vanonder, waardoor maagzuur in de slokdarm terecht komt. Dit zorgt voor een brandend gevoel.

Hoe kun je maagzuur voorkomen of verminderen?

Om het branderige gevoel te voorkomen, kun je iets eten of drinken wat het zuur bindt. Brood bijvoorbeeld. Soms kan grappig genoeg een zuur drankje als sinaasappelsap helpen, omdat dit de zuurgraad juist tegenwerkt. Kefir of gember-, munt- en kamillethee kunnen ook verlichtend werken. Eet in kleinere hoeveelheden en zit altijd rechtop. Vermijd koolzuurhoudende dranken als bruiswater. Ook koffie heeft een negatief effect op brandend maagzuur.

Bekkenbodem- en rugklachten

Wat is het en waar komt het vandaan?

Allereerst is het volgens bekkenfysiotherapeut Anna Keijser belangrijk om te weten wat we allemaal onder het bekken verstaan, namelijk het bewegingsapparaat: de lage rug, stuitje, SI-gewrichten, het schaambeen en de heupen. Maar ook de bekkenbodem hoort erbij, en die bestaat uit: de vagina, anus, het perineum en het inwendige spierweefsel. En tot slot de organen in het bekken: blaas, plasbuis, baarmoeder en endeldarm. Het bekkengebied kun je zien als een ring die bestaat uit drie botdelen, die onderling verbonden zijn door gewrichten en gewrichtsbanden. Onder invloed van hormonen worden deze gewrichten soepeler en rekbaarder. Dit is noodzakelijk voor je bevalling, maar andere spiergroepen kunnen dit verlies aan kracht tijdens je zwangerschap compenseren, met stijfheid tot gevolg. Deze spieren zijn dit extra werk immers niet gewend, volgens fitnesstrainer Romana Serno. Als de botten in het bekken gaan schuiven en de spieren niet genoeg kracht hebben om het te blijven stabiliseren, met ook nog eens de toegenomen druk door het extra gewicht van je baby, kun je last krijgen. Wel 40 procent van de zwangere vrouwen krijgt last van bekkenklachten.

Hoe kun je bekkenklachten voorkomen of verminderen?

Kleine aanpassingen om gelijk te doen: niet meer met je benen over elkaar gekruist zitten, alleen nog maar op platte schoenen lopen en niet te veel met je buik naar voren hangen zodat er een holle rug ontstaat. Wanneer je serieuze klachten hebt, is het altijd verstandig eerst voor een consult naar een bekkenfysiotherapeut te gaan en samen naar een op maat gemaakt behandelplan te kijken.

Het goede nieuws is dat je door krachttraining de juiste spieren kunt trainen, zodat er geen compensatie hoeft plaats te vinden, aldus Romana. Bijvoorbeeld tijdens pilateslessen wordt het bekken op een verantwoorde manier getraind op kracht en stabiliteit. Volgens Anna Keijsers is het belangrijk om ook tijdens de zwangerschap fit te blijven en over een goede bekkenbodemcontrole te beschikken: zwaar sporten is geen vereiste, maar probeer wel dagelijks in beweging te blijven naar je eigen niveau van belastbaarheid. De spanning van de bekkenbodemspieren neemt toe om je zwangere buik en alles dat naar beneden drukt te dragen. ‘Het is net zo belangrijk dat de spieren ook kunnen ontspannen. Oefen daarom met het aan- en vooral dus ook het helemaal ontspannen van je bekkenbodem. Dit voelt alsof je je plas en poep tegelijk ophoudt en daarna weer volledig laat gaan,’ aldus Anna. (Zie pagina 166 in Mama’en voor een oefening).

Ook een tip van bekkenfysiotherapeut Anna is de app Bekkenbodem. Deze bevat veel nuttige info, geeft hulp bij oefeningen en bevat contactgegevens van geregistreerde bekkenfysiotherapeuten.

Bandenpijn

Wat is het en waar komt het vandaan?

Je baarmoeder heeft normaal ongeveer de grootte van een peer, maar zal gedurende je zwangerschap het formaat van een flinke watermeloen aannemen. En omdat je baarmoeder met banden en bindweefsel vastzit aan het bekken, komen deze door het toegenomen gewicht op spanning te staan. Dit kan zorgen voor een zeurende of stekende pijn rondom het schaambot dat kan doortrekken naar je vagina en onderrug. Je kunt er in het begin van je zwangerschap al last van krijgen, maar met name rond de 20ste week, wanneer je buik en baby een groeispurt maken, hebben de meeste vrouwen er last van.

Hoe kun je bandenpijn verminderen?

Zorg voor voldoende rust. Neem als het kan een bad of warme douche, of leg een kruik op de plek waar je last hebt. Sharon Asscher-Looyen adviseert om je hele buikgebied na afloop goed in te smeren met sesamolie voor instant ontspanning. Let ook goed op je houding en zorg dat je niet in je onderrug gaat hangen, de Berghouding is een yogaoefening die helpt bij een goede houding (zie pagina 156 van Mama’en). Je kunt ook voor een sjaal of buikband kiezen die je buik wat ondersteuning biedt. Een steunbroekje en steunbanden geven daarin de beste ondersteuning. Sharon tipt nog zwangerschapsyoga als remedie en het eten van collageenrijke voeding, zoals knoflook, ui, vette vis, bouillon en bessen.

Slecht slapen en vermoeidheid

Waar komt het vandaan?

Het is misschien naast misselijkheid het bekendste fenomeen: vermoeidheid. Logisch ook, aangezien er zwaar gebouwd wordt in je baarmoeder, en het hormoon progesteron doet daar nog een vermoeidheidsschepje bovenop. Aangezien slaap vaak de beste remedie is tegen moeheid, kan het extra vervelend zijn als je tijdens je zwangerschap ook nog eens slecht slaapt. Van moeilijk in slaap komen tot vaker of vroeger wakker worden.

De kwaliteit van je slaap kun je deels met je leefstijl beïnvloeden door een goede slaaphygiëne, maar tijdens je zwangerschap heb je ook met veel hormonen te maken. En laat slaap nu hoofdzakelijk gereguleerd worden door je hormoonhuishouding. Wanneer je zwanger bent, duurt over algemeen de droomslaap (REM-slaap) aanzienlijk korter dan bij niet-zwangeren. Omdat je lichter slaapt (mogelijk ook ter voorbereiding op je baby, zodat je sneller wakker wordt van geluiden), slaap je onrustiger. Daarbij komt dat je in een nacht zo’n vijf keer een slaapcyclus doormaakt, waardoor er zo’n vijf momenten zijn waarin je lichter slaapt en dus sneller wakker wordt.

Slaap is naast gezonde voeding en genoeg beweging essentieel voor een goede gezondheid. Zorg er dus voor dat je voor jezelf (voor zover mogelijk) de ideale slaapomstandigheden schept.

Andere oorzaken van vermoeidheid

Wanneer je moe bent, is het ook goed om even te kijken naar wat je eet. Krijg je genoeg vetten en complexe koolhydraten (volkoren granen en groente) binnen? Deze geven over het algemeen een langer verzadigd gevoel en zorgen voor minder suikerpieken. Daarvan krijg je op korte termijn veel energie, maar het zorgt er op de lange termijn juist weer voor dat je je juist vermoeider gaat voelen. Let er ook op dat je genoeg ijzerrijke voeding binnenkrijgt. Moeheid kan soms ook samengaan met een ijzertekort. Gelukkig worden je ijzerwaarden goed in de gaten gehouden door je verloskundige. Volgens voedingsdeskundige Sharon Asscher-Looyen kan moeheid ook te maken hebben met een tekort aan magnesium. Magnesium is namelijk betrokken bij de productie van serotonine, en deze neurotransmitter speelt een rol bij de regulatie van de slaapcyclus.

Wat kun je nog meer doen wanneer je moe bent?

Doe een middagdutje. Ook al lijk je op het moment niet moe, door even je rust te pakken zul je merken dat je snel in slaap valt als je lichaam het nodig heeft. Vergeet niet een wekker te zetten op 10 minuten. Wanneer je namelijk langer slaapt, vergroot je de kans in een slaapcyclus van 90 minuten terecht te komen waar je eerder vermoeider uit ontwaakt dan toen je in slaap viel.

Yoga nidra
In plaats van een dutje kun je ook een yoga nidra-oefening doen, een extreem ontspannen manier om op te laden. Ze zeggen dat 20 minuten yoga nidra gelijkstaat aan 4 uur slaap! Je lichaam ligt stil terwijl je een mentale reis maakt, balancerend op het randje van de slaap. Onderzoek wijst uit dat na het beoefenen van yoga nidra de alfa-hersengolven, die verband houden met ontspanning van het zenuwstelsel, langer actief zijn. Deze alfagolven hebben een groot herstellend effect op je lichaam en geest. Ideaal dus om te doen wanneer je moe bent.

Officieel luister je bij yoga nidra naar de stem van je docent die je in de oefening begeleidt. Misschien zit er een fijne yoga- of meditatieschool bij jou in de buurt? Je kunt ook thuis een aangepaste variant doen. Aangezien het merendeel van de cursisten tijdens yoga nidra in slaap valt (wat theoretisch gezien niet de bedoeling is), is het toch een handige oefening wanneer je dus in slaap wilt vallen. Je doet dan in feite alleen het eerste en tweede gedeelte van de oefening.

Lage & hoge bloeddruk

Wat is het en waar komt het vandaan?

Bij elke controle zal je verloskundige je bloeddruk meten. Tot de 20e week is het gebruikelijk dat je bloeddruk daalt. Dit heeft te maken met het feit dat je bloedvaten slapper en wijder worden. Ook daalt de druk tijdelijk, omdat je lichaam veel extra bloed moet aanmaken en dat gaat langzamer dan het aantal nieuwe bloedvaatjes dat wordt aangemaakt. Daarna zal de bloeddruk weer stijgen en rond de 28ste week is je bloeddruk vaak weer op hetzelfde niveau als voor de zwangerschap. Een te lage bloeddruk kan voor duizeligheid en vermoeidheid zorgen.

Bij een hoge bloeddruk (hypertensie) in lichte vorm, verloopt de zwangerschap in de meeste gevallen normaal. Wanneer de vorm ernstiger is kunnen daar risico’s voor jou en je kindje aan verbonden zijn, zoals zwangerschapsvergiftiging of een te laag geboortegewicht. Houd ook je eigen gezondheid goed in de gaten. Kwalen die kunnen duiden op een zwangerschapsvergiftiging: het gevoel een strakke band om je buik te hebben, hoofdpijn, tintelende vingers of sterretjes zien. Neem hierbij direct contact op met je verloskundige.

Hoe kun lage of hoge bloeddruk voorkomen of verminderen?

Wanneer je last hebt van een te lage bloeddruk en vaak een duizelig en slap gevoel hebt (in sommige gevallen kunnen vrouwen zelfs flauwvallen), kan het helpen om genoeg te eten en drinken. Je zou je lage bloeddruk voorzichtig kunnen ‘boosten’ door genoeg water te drinken en wat meer zout aan je dieet toe te voegen. Gebruik hiervoor tamari of zeezout, of denk aan bouillon, gezouten noten of olijven.

Wat een te hoge bloeddruk betreft, zul je altijd met je verloskundige en/of arts moeten overleggen.

Krampen

Wat is het en waar komt het vandaag?

Krampen komen voornamelijk voor in je kuiten, en met name ’s nachts. Als je een krampaanval hebt, dan word je daar zeker wakker van. De kramp kan een aantal oorzaken hebben, zoals vochttekort, te weinig beweging, te veel spanning of een verstoorde doorbloeding. Een tekort aan calcium of magnesium kan ook de boosdoener zijn. Soms kan een tekort aan ijzer ook de oorzaak zijn. Dat tekort is overigens niet zo gek, aangezien je kindje ook van deze voorraden in je lichaam snoept.

Hoe kun je kramp voorkomen en verminderen?

Wanneer je kramp hebt is, het goed je kuit te strekken en wat tegendruk te geven. Dit kun je doen door te gaan staan en je hiel in de grond te drukken. Je kunt ook blijven liggen met je been omhoog en aan je partner vragen op je voet wat tegendruk te geven. Je kunt ook kijken of een vitaminesupplement met magnesium helpt, in overleg met je verloskundige. Het is verder goed om spanningen los te laten. Masseren van de kuitspieren kan daarbij helpen. Daarnaast verbetert dit ook de bloedsomloop. Het trainen van je kuitspieren door bijvoorbeeld te watertrappelen (ja echt, zoals oma’s doen tijdens hun aquagymles in het zwembad van all inclusieve resorts) kan de kramp ook verminderen.

Hoofdpijn

Waar komt het vandaan?

Hoofdpijn kan meerdere oorzaken hebben tijdens de zwangerschap. Het zou kunnen dat je te weinig vocht binnenkrijgt. Meestal is er sprake van spanningshoofdpijn veroorzaakt door stress of vermoeidheid. Een tekort aan de mineralen calcium of ijzer kan er ook aan ten grondslag liggen. Meestal kan het geen kwaad. Neem wel contact op met je huisarts of verloskundige wanneer hoofdpijn samengaat met hoge koorts en verminderd zicht. Of wanneer de hoofdpijn na de zesde maand extreem wordt. Dit zou kunnen duiden op zwangerschapsvergiftiging.

Hoe kun je hoofdpijn verminderen?

Dit hangt van de oorzaak af. Begin met genoeg water drinken. Houd gemiddeld 8 glazen per dag aan. Vermijd dranken als koffie, die hebben juist een uitdrogend effect. De hoofdpijn kan ook gerelateerd zijn aan je voeding. Kijk of je genoeg calcium, magnesium en ijzerrijke voeding binnenkrijgt. In overleg met je verloskundige en/of voedingsdeskundige kun je kijken of je het kunt aanvullen met een vitaminesupplement. Denk je dat de hoofdpijn met stress te maken heeft? Zorg dan dat je regelmatig iets doet wat ontspannend voor je werkt.

Vaker plassen

Waar komt het vandaan?

Hoewel het niet echt een kwaal is, kan het toch onhandig zijn om continu naar de wc te moeten. Zéker als het je nachtrust ondermijnt. Vaker moeten plassen komt doordat je nieren overuren maken tijdens je zwangerschap, omdat ze niet alleen jouw afvalstoffen maar ook die van de baby afvoeren. Ze filteren maar liefst 50 procent meer bloed dan eerst. Onder invloed van het hormoon progesteron worden ook de urinebuis en het spierweefsel eromheen slapper, waardoor je het minder goed kunt ophouden. Ook drukt de steeds groter wordende baarmoeder op je blaas, waardoor je vaker moet.

Hoe kun je vaker plassen verminderen?

Tja, hier zul je toch mee moeten leven. Het is belangrijk om genoeg te drinken, dus ga dat zeker niet minder doen. Zorg er wel voor dat je elke keer de tijd neemt om goed uit te plassen op de wc door je urinebuis ontspannen te houden en het vanzelf te laten uitdruppelen. Vaak helpt het om nog een keer diep adem te halen terwijl je van voor naar achter en van links naar rechts beweegt, zodat je weet dat je blaas echt goed leeg is.

Rusteloze benen

Wat is het en waar komt het vandaan?

Je kunt last hebben van het rustelozebenensyndroom. Je hebt dan een vervelend tintelend, zeurderig of brandend gevoel of zoveel kriebel dat je je benen wel moet blijven bewegen. Waar het vandaan komt is nog onbekend, maar mogelijk zou het kunnen komen door veranderingen in je bloedsomloop of door een ijzertekort. Ook een tekort aan vitamine B12 of foliumzuur kunnen mogelijke oorzaken zijn van deze kwaal.

Hoe kun je rusteloze benen voorkomen of verminderen?

Beweging is altijd goed. Blijf wandelen of stap op de fiets. Doe dagelijks de legs up the wall-oefening (p. 159 in Mama’en). Zorg dat je ijzergehalte goed op peil is. Dit wordt door je verloskundige opgemeten. Je kunt zelf kiezen voor ijzerrijke voeding, zoals donkergroene bladgroenten en sesamzaadjes. Draag verder loszittende kleding en ga niet voor wol. Niks erger dan een strakke broek die het kriebelgevoel versterkt.

Kriebel

Wat is het en waar komt het vandaan?

Een minder bekende kwaal, terwijl toch 1 op de 4 vrouwen last heeft van kriebel en jeuk tijdens haar zwangerschap. Dit kan komen doordat de huid oprekt en daardoor soms droog is. Maar het kan volgens onderzoeksarts in de cosmetische dermatologie Jetske Ultee ook komen doordat de lever meer moeite heeft galzuren af te voeren: ‘Deze galzuren, die vervolgens in je bloed terechtkomen, kunnen zenuwuiteinden prikkelen.’
Heb je met name in het derde trimester enorme jeuk? Dan zou het kunnen dat je last hebt van zwangerschapsscholestase, wat ook wel galstuwing wordt genoemd. Dit ontstaat door een te traag vervoer van gal, waardoor het zich ophoopt in je lever en – in het ergste geval – galzuren in je bloed terechtkomen. De jeuk begint bij je handpalmen en voetzolen, maar kan zich ook over andere lichaamsdelen verspreiden. Galstuwing kan schadelijke gevolgen hebben voor jou en je baby, neem daarom in dit geval contact op met je verloskundige.

Hoe kun je kriebel voorkomen of verminderen?

Wanneer de kriebel door een te droge huid komt, kun je je lichaam goed hydrateren. Jetske: ‘Door je huid soepel te houden, kun je de jeuk een beetje binnen de perken houden. Kies voor een neutrale bodylotion (ongeparfumeerd) of zuivere jojobaolie of biologische sesamolie. Om de vochtgraad in je huis te verbeteren, kun je volgens Jetske ook wat natte theedoeken op je verwarming leggen of een luchtbevochtiger aanzetten. Was jezelf met een milde zeep (of alleen met water), voeg wat druppels olie aan je badwater toe, of droog je lichaam na het douchen niet gelijk af maar smeer in met een olie. Zo sluit je het vocht op in je huid en heeft de douche een hydraterend in plaats van een uitdrogend effect.’

Zwangerschapsmasker

Wat is het en waar komt het vandaan?

Onder invloed van hormonen gaan de pigmentcellen in je huid extra pigment produceren, waardoor sproeten en pigmentvlekken donkerder kleuren. Jetske schrijft hierover in haar boek dr. Jetske’s huidboek: ‘Ze worden met name zichtbaar op het voorhoofd, de wangen, onder de ogen en rondom de mond, sommige vrouwen krijgen een snorretje. Dit wordt ook wel zwangerschapsmasker genoemd. De verhoogde pigmentaanmaak tijdens je zwangerschap zorgt ook voor donkere tepels en bij sommige vrouwen een donkere verticale streep over haar buik, ook wel linea nigra genoemd.’

Hoe kun je zwangerschapsmasker voorkomen of verminderen?

Voorkomen is beter dan genezen, omdat er nog maar weinig remedies bestaan om deze pigmentvlekken te verwijderen. Meestal verdwijnen ze na je zwangerschap vanzelf, maar soms blijven de vlekjes zitten. Bescherm jezelf vooral goed tegen de zon, aldus Jetske. Ga er allereerst niet te lang in zitten, gebruik een zonnehoedje en een goede zonnebrandcrème. Bij het kiezen van een goede adviseert Jetske om de verpakking erop na te slaan. Je wilt allereerst dat het echt goed werkt, maar ook dat het geen oxybenzone (benzophenon 3) bevat. Producten met Tinosorb of zink-/titaniumdioxide zijn nu het veiligst. En kies niet voor een sprayvariant, omdat je die vaak bij het opbrengen onbewust inademt. Niacinamide, vitamine C en zoethoutwortel staan er volgens Jetske Ultee om bekend dat ze oppervlakkig pigment wat kunnen oplichten en zijn veilig te gebruiken tijdens de zwangerschap. Deze stoffen moeten in het eerste deel van de ingrediëntenlijst staan.

Die o zo gewilde pregnancy glow

Doordat de hoeveelheid bloed in de huid toeneemt, krijgen sommige vrouwen een prachtige blos op hun wangen. Maar het kan ook anders uitpakken en zich uiten in rode vlekken. Deze zichtbare bloedvaten zijn ook na de zwangerschap hardnekkig, maar kun je wel met behulp van laserlicht laten weghalen.’

Meer weten? 

Op 24baby.nl en oudersvannu.nl vind je over alle zwangerschapskwalen uitgebreide informatie. Eigenlijk zijn dit de meest uitgebreide, betrouwbare Nederlandse sites als het gaat om zwangerschap.

Ik heb veel gehad aan het boek The Natural Pregnancy Book: Your Complete Guide to a Safe, Organic Pregnancy and Childbirth with Herbs, Nutrition, and Other Holistic Choices. Daarin besteedt auteur Aviva Jill Rom meer dan 100 pagina’s aan het uitwerken van natuurlijke manieren om kwaaltjes te voorkomen of verhelpen.

Vraag aan een ayurveda-diëtiste om tips. Sommigen zijn zelfs gespecialiseerd in zwangerschap, bijvoorbeeld Victoria Hyndman of Kim van der Veer.